2022 թվականի սեպտեմբերի 13-ը մեր նորագույն պատմության ամենասև էջերից մեկն է։ Այդ օրը Ադրբեջանը խախտեց բոլոր միջազգային նորմերն ու նոր հարձակում ձեռնարկեց Հայաստանի սուվերեն տարածքի վրա՝ թիրախավորելով Ջերմուկը։ Հարձակման հետևանքով զոհվեցին հայ զինվորներ, ավերվեցին քաղաքացիական ենթակառուցվածքներ, խուճապ ու ցավ իջավ մեր ժողովրդի վրա։ Բայց նույնքան ցավոտ է նաև այն գիտակցությունը, որ Հայաստանի իշխանությունները ոչ միայն չկարողացան կանխել այս ողբերգությունը, այլև տարիներ շարունակ իրենց քաղաքական կարճատեսությամբ բերեցին մեզ նման վիճակի։
Փաշինյանի կառավարությունը անկախությունից ի վեր ամենավտանգավոր արտաքին քաղաքական սխալն է թույլ տվել․ մեր երկրի անվտանգությունը ամբողջությամբ կապել է Ռուսաստանի հետ։ Իսկ Ռուսաստանը՝ փաստացի Ադրբեջանի ռազմավարական դաշնակիցը լինելով, ոչ միայն չի ապահովում Հայաստանի անվտանգությունը, այլև իր դիվանագիտական ու ռազմական քաղաքականությամբ նպաստում է մեր զինվորների սպանությանը։ Այս ամենը պետք է վաղուց պարզ լիներ իշխանություններին․ երբ դու հույսդ դնում ես այն երկրի վրա, որը զենք է վաճառում քո հակառակորդին և բացահայտ համագործակցում նրա հետ, ապա դա այլ բան չէ, քան պետական դավաճանություն կամ անմեղսունակություն։
Աշխարհը փոխվել է․ Եվրոպան ու ԱՄՆ-ը բազմիցս ցույց են տվել, որ պատրաստ են աջակցել փոքր ժողովրդավարական պետություններին, եթե նրանք ինքնուրույն քայլեր կատարեն ու պահանջեն այդ օգնությունը։ Բայց Հայաստանի ղեկավարությունը երբեք չի փորձել իրական, երկարաժամկետ գործընկերություն կառուցել արևմտյան երկրների հետ։ Ո՛չ արդյունավետ լոբբինգ, ո՛չ ակտիվ դիվանագիտություն, ո՛չ ռազմաքաղաքական համագործակցության նախաձեռնություն․ միայն լուռ կախվածություն Մոսկվայի կամքից։
Ջերմուկի ցավը միայն ադրբեջանական արկերի հետևանք չէ։ Այն նաև Հայաստանի իշխանությունների անգործության հետևանք է։ Երբ մեր դիվանագետները պետք է լինեին Վաշինգտոնում, Փարիզում, Բրյուսելում՝ պահանջելով անվտանգային երաշխիքներ ու միջազգային ճնշում Ադրբեջանի վրա, նրանք շարունակում էին սպասել Կրեմլի «միջնորդությանը»։ Իսկ այդ ընթացքում մեր զինվորները զոհվում էին իրենց իսկ երկրի հողում՝ անպաշտպան ու միայնակ։
Այսօր Հայաստանի իշխանությունները պարտավոր են պատասխան տալ հասարակությանը ոչ միայն այն հարցի համար, թե ինչու թույլ տվեցին Ջերմուկի ողբերգությունը, այլև՝ ինչու շարունակեցին ապավինել մի երկրի, որը ապացուցվածորեն մեր թշնամու կողմն է։ Պատմությունը չի ներում այն ղեկավարներին, որոնք իրենց ժողովրդի անվտանգությունը դնում են քաղաքական անճարակության զոհասեղանին։
Հայաստանը պետք է սթափվի․ մենք չենք կարող ապրել միայն Ռուսաստանի «վախեցնող» խոստումներով։ Մեր ապագան պահանջում է դաշնակիցներ Եվրոպայում, ԱՄՆ-ում և ողջ քաղաքակիրթ աշխարհում։ Ջերմուկի զոհերի հիշատակը մեզ պարտադրում է կառուցել այնպիսի Հայաստան, որտեղ այլևս երբեք որևէ կառավարություն չի խաղա մեր ժողովրդի ճակատագրով։