Արարատ լեռը Հայաստանի ազգային ինքնության, պատմական հիշողության և քաղաքակրթական ժառանգության խորհրդանիշն է։ Այն մեր անցյալի, ներկայի և ապագայի գաղափարական առանցքն է։ Ու հենց այս պատճառով նրա ներկայությունը մեր պետական խորհրդանիշներում երբեք տարածքային պահանջ չի ներկայացրել Թուրքիայի նկատմամբ։ Սակայն վերջին որոշումները՝ մասնավորապես ՀՀ սահմանային կնիքներից Արարատ լեռան պատկերի հեռացումը, մտահոգիչ են ու արժանի լուրջ հանրային քննարկման։
2025 թվականի նոյեմբերի 1-ից, ըստ ՀՀ կառավարության որոշման, Հայաստանի մուտքի և ելքի սահմանային կնիքներից կհանվի Արարատ լեռան պատկերը։ Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության ներկայացուցիչ, նախարար Արսեն Թորոսյանը հայտարարել է, որ կնիքների այս փոփոխությունը արվում է «Իրական Հայաստանի գաղափարախոսությանը» համապատասխանեցնելու համար։ Իսկ այդ գաղափարախոսությունը հենց իշխող կուսակցության նոր ծրագրային փաստաթուղթն է, որը պատրաստվում են հաստատել սեպտեմբերի 20-ի համագումարում։
Հարց է առաջանում՝
Ինչո՞ւ պետք է պետական խորհրդանիշները ենթարկվեն կուսակցական ծրագրերին։
Որտե՞ղ է սահմանը պետության և կուսակցության միջև։
Երբ պետական ինքնությունն ու խորհրդանիշները սկսում են թելադրվել կուսակցական գաղափարախոսությամբ, պետությունն աստիճանաբար դառնում է կուսակցության շարունակությունը։ Սա վտանգավոր նախադեպ է ցանկացած ժողովրդավարության համար։
Արարատ լեռան պատկերի հեռացումը չի կարող բացատրվել քաղաքական չեզոքությամբ կամ “հարևանների չնեղացնելու” մտահոգությամբ։ Արարատը միջազգային ճանաչում ունեցող խորհրդանիշ է, որը հստակ ներկայացված է Հայաստանի պետական զինանշանի մեջ։ Նրա ներկայությունը որևէ կերպ չի արտահայտում տարածքային պահանջներ այլ պետության նկատմամբ։ Ավելին՝ միջազգային փորձը ցույց է տալիս, որ նման խորհրդանշանների պահպանումը լայնորեն ընդունված է։
- Հունգարիայի զինանշանում ներառված են պատմական տարածքներ, որոնք այլևս չեն մտնում ժամանակակից Հունգարիայի մեջ։
- Լիտվան, Ֆինլանդիան և Հնդկաստանը նույնպես օգտագործում են պատմական պատկերներ, որոնք աշխարհագրորեն դուրս են իրենց ներկայիս սահմաններից։
Սակայն ոչ ոք դրանք չի մեկնաբանում որպես տարածքային նկրտումներ։
Ուստի, Արարատը պետական խորհրդանիշներից հեռացնելը ոչ միայն սխալ ուղերձ է ուղարկում միջազգային հարթակներում, այլ նաև՝
- Խեղաթյուրում է մեր քաղաքակրթական ինքնությունը,
- Վնասում է ՀՀ օրինականության ընկալումը միջազգային հարաբերություններում,
- Եռանդով սպասարկում է կուսակցական շահերը՝ պետության շահի հաշվին։
Պետք է հասկանալ՝ Արարատը պատկանում է ոչ թե իշխանություններին կամ ընդդիմությանը, այլ ողջ հայ ժողովրդին։
Այն մեր ինքնության բուն կենսաբանական շերտերից է։
Արարատի վերացումը պետական խորհրդանիշներից՝ պետականության վրայից մաշեցնելու փորձ է։ Իսկ դա նշանակում է՝ մոռանալ մեր պատմությունը, նսեմացնել մեր մշակույթը և հրաժարվել մեր արմատներից։
Եվ եթե այսօր մենք լռենք, վաղը կարող է հերթը հասնել մեր մյուս խորհրդանիշներին։
Արարատը պետք է մնա մեր պետական խորհրդանիշներում՝ ոչ թե որպես պահանջ, այլ որպես հիշողություն, պատկանելություն և հավատ մեր ինքնության հանդեպ։