Նիկոլ ու Արեն

Ալավերդու իշխանազավթումը․ երբ ժողովրդավարության դիմակը պատռվում է

Հայաստանում տեղի ունեցող զարգացումները, ցավոք, գնալով ավելի են հիշեցնում ոչ թե ժողովրդավարական արժեքների պահպանում, այլ իշխանության մոլուցքով պայմանավորված «բեսպրիդել»։ Ալավերդու օրինակը դարձավ ևս մեկ վկայություն այն մասին, թե ինչպես է գործող իշխանությունը քայլ առ քայլ զավթում տեղական ինքնակառավարման մարմինները՝ անտեսելով ժողովրդի կամքը, ընտրության իրավունքը և Սահմանադրությամբ ամրագրված ժողովրդավարական սկզբունքները։

Ալավերդու նախկին համայնքապետ Արկադի Թամազյանը հստակ նկարագրում է այս գործընթացի տրամաբանությունը․ եթե համայնքապետը Քաղաքացիական Պայմանագիր կուսակցությունից չէ, ապա նրա դեմ գործ է սարքվելու, ոստիկանությունը գործի է դրվելու, իսկ ավագանին ստիպված է լինելու «ձեռնունայն» հայտարարել անվստահություն։ Արդյունքում համայնքի ղեկավար դառնում է ոչ թե ընտրությունների արդյունքում ժողովրդի վստահություն ստացած անձը, այլ Քաղաքացիական Պայմանագրի կողմից նշանակված լոյալ կուսակցականը։

Այս ամենը մեզ հիշեցնում է Գյումրիում և Վանաձորում տեղի ունեցած դեպքերը։ Եթե մի քանի տարի առաջ Հայաստանի հասարակությունը հպարտությամբ հայտարարում էր, որ «հեղափոխությունից հետո» երկրում տեղական ինքնակառավարումը հզորանալու է, ապա այսօր մենք ականատես ենք լինում հակառակին․ ՏԻՄ-երը վերածվել են իշխանության համար հերթական խաղադաշտի, որտեղ հաղթողը միշտ նախապես որոշված է։

Բազմաթիվ հասարակական կազմակերպություններ, որոնք տարիներ առաջ ամեն ճնշման դեպքում բարձրաձայնում էին ու դիմում միջազգային կառույցներին, այսօր հիմնականում լռում են։ Այդ լռությունն ինքնին խոսուն է․ այն վկայում է, որ քաղաքացիական հասարակությունը ևս աստիճանաբար ներգրավվում է քաղաքական հաշվարկների մեջ և կորցնում իր սկզբունքայնությունը։

Արկադի Թամազյանի պատմությունը ևս մեկ անգամ ցույց է տալիս, որ Քաղաքացիական Պայմանագրի համար ամենակարևորը իշխանությունն է՝ ցանկացած գնով։ Այն պահին, երբ նա ընտրվել էր ոչ իրենց կուսակցությունից, սկսվեցին ճնշումները։ Իսկ եթե, իր խոսքերով, միանար ՔՊ-ին, պաշտոնը մնար անխախտ։ Սա ոչ միայն քաղաքական ռևանշիզմ է, այլև պետականության հիմքերի քայքայում։

Ալավերդու դեպքը նաև վտանգավոր նախադեպ է․ եթե ժողովուրդը տեսնում է, որ իր ընտրած ղեկավարներին ցանկացած պահի կարող են հեռացնել և փոխարինել «ինքնանշանակով», ապա ի՞նչ իմաստ ունի մասնակցել ընտրություններին։ Երբ ընտրական գործընթացը կորցնում է իմաստը, իսկ արդյունքները՝ վստահելիությունը, պետությունն անխուսափելիորեն գնում է դեպի ավտորիտարիզմ։

Այսօր Ալավերդու հերթն է։ Վաղը՝ մեկ այլ քաղաքի։ Իսկ եթե այս միտումը շարունակվի, ապա կգանք այնպիսի վիճակի, երբ Հայաստանում չի մնա որևէ համայնք, որտեղ ժողովրդավարական ընտրությունը կլինի արժեք, ոչ թե ձևականություն։

Ալավերդու իշխանազավթումը պետք է դիտարկել ոչ միայն որպես մեկ քաղաքի խնդիր, այլ որպես նախազգուշացում ամբողջ Հայաստանի համար։ Ժողովրդավարությունը չի կորցվում մեկ օրում․ այն քայքայվում է փոքր քայլերով, բայց երբ վերջնականապես փլվում է, վերականգնելն արդեն շատ ավելի դժվար է։

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *