Երևանի տրանսպորտային «բարեփոխումը» վերջին ամիսներին դարձել է ոչ միայն քաղաքային քննարկումների, այլև հումորային սքեչների գլխավոր թեման։ Միայն թե սա այն դեպքը չէ, երբ հումորը մեղմում է ցավը։ Սա այն դեպքն է, երբ ծիծաղը գալիս է, որովհետև այլապես պետք է լաց լինել։
Երևանի քաղաքապետարանը մեզ խոստացավ արագ, հարմար և արդիական վճարային համակարգ։ Արդյունքում ստացանք մի բան, որը հիշեցնում է խորհրդային կոտրած հեռախոս—մի կողմից խոսում ես, մյուս կողմից ոչ ոք չի լսում, բայց ամեն դեպքում հաշիվը գրվում է։
«Թվայնացված» մենաշնորհի դասական օրինակ
Սպասվող թռիչքաձև բարելավման փոխարեն ունեցանք թռիչքաձև գների բարձրացում և մենաշնորհային քաղցր բուրմունք։ Ընկերությունը, որին վստահվեց ամբողջ համակարգը, կարծես մրցույթը հաղթել էր դեռ այն օրը, երբ մրցույթի մասին ոչ ոք չէր լսել։ Պայմանագրի ստորագրումը կատարվեց այնպիսի արագությամբ, որ նույնիսկ քաղաքային աղբահանության մեքենաները կնախանձեին այդ տեմպին։
Եվ ահա այսօր յուրաքանչյուր ավտոբուսի դռան մոտ մեզ դիմավորում է «սարք» անունով խոչընդոտը՝ մետաղական ու ապակեպատ պահակ, որ կարծես սահմանապահ անցակետում ես։ Մի տարբերությամբ՝ սահմանապահը գոնե բացատրում է, թե ինչ փաստաթուղթ է պետք, իսկ սա՝ երբեմն QR է ուտում, երբեմն բանկային քարտից 1000 դրամ է քաշում, երբեմն էլ ուղղակի բազարի գյումպի պես լռում է ու նայում դատարկ հայացքով։
Տրանսպորտի նոր ֆիլոսոֆիան
Վճարային համակարգը այնքան «խելացի» է, որ սովորական ուղևորին մաթեմատիկայի թեկնածու է դարձնում։ Նախ հաշվում ես, թե քանի ուղևորություն ես անելու 90 րոպեում, հետո փորձում ես հասկանալ՝ քաղաքապետարանի տրամաբանությամբ դա ավելի էժան է, թե ավելի թանկ։ Ընդ որում, հաշվարկի ընթացքում ավտոբուսը հաճախ արդեն մեկնում է, իսկ դու դեռ կանգնած ես դռան մոտ՝ պայքարելով «սարքի» անողոք սենսորների հետ։
Եվ սա դեռ ամենը չէ։ Երբ վերջապես հաջողվում է վճարումը, էկրանին հայտնվում է ինչ-որ ռուսերեն նախադասություն, որը ավելի շատ հիշեցնում է Windows-ի սխալի հաղորդագրություն, քան քաղաքային ծառայություն։ Ներքևում փոքր տառերով գրված է «Շնորհակալություն», բայց այդ պահին արդեն չգիտես՝ քեզ են շնորհակալություն հայտնում, թե քո դրամապանակին։
Ինչպես սպանել ժամանակը կանգառում
Երևանում կանգառներում ժամերով սպասելը նորություն չէր, բայց հիմա քաղաքապետարանը հաջողել է նույնիսկ այդ փորձությունը հետաքրքիր դարձնել։ Հիմա կարող ես կես կանգառ անցկացրել՝ դիտելով, թե ինչպես է 5-րդ ուղևորն անընդհատ QR կոդը վերևից, ներքևից, աջից ու ձախից դեմ տալիս «սարքին»՝ արդյունք զրո։ Վարորդը գլխով նշան է անում, թե «անցի առանց վճարելու, մանավանդ որ հարսանիք չեմ անում, քեզանից նվեր չեմ սպասում»։
Վերջաբան՝ առանց դուդուկի
Այս ամենը մեկ բան է ցույց տալիս՝ Երևանում տրանսպորտի թվայնացումը ավելի շատ է հիշեցնում շինարարություն առանց ճարտարապետի, որտեղ մի օր պատերն են կանգնեցնում, հետո հիշում են, որ դուռը մոռացել են։ Իսկ մենաշնորհային պայմանագիրը հուշում է, որ սա ոչ թե հարմարավետության, այլ եկամտի գեներացման ծրագիր է։
Եվ եթե քաղաքապետարանը մտածում է, որ քաղաքացիները կհարմարվեն, ապա սխալվում է։ QR-ի հերթական ձախողման ձայնը արդեն դարձել է քաղաքի նոր «սաունդթրեքը»։ Միայն թե այս երգը ոչ ոք չի խնդրել լսել։